Ο Παναγιώτης Χρήστου, ο Υιός του Θεού και η θεολογία των Απολογητών

1. Εκ πεποιθήσεως διαστρεβλωτές οπαδοί τής Σκοπιάς

Στο σύντομο αυτό άρθρο, θα επανέλθουμε στους ΜτΙ και στο γνωστό παιχνιδάκι που έχουν ανακαλύψει τώρα τελευταία, σύμφωνα με το οποίο, μαζεύουν λέξεις και φράσεις από ορθοδόξους θεολόγους για να στηρίξουν τις κακοδοξίες τους! Αυτή η «μέθοδος» βεβαίως, είναι τόσο παράλογη, που βγαίνει από τα όρια κατανόησης του μέσου ανθρώπου.  Σκεφτείτε λιγάκι το αντίστροφο: ποιος λογικός άνθρωπος θα έπαιρνε ποτέ τα περιοδικά της «Σκοπιάς» για να «αποδείξει» ότι οι ΜτΙ δεν είναι Προτεστάντες Χιλιαστές;! Προφανώς λοιπόν, η κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει είναι τόσο τραγική, που δεν έχουν τι άλλο να κάνουν παρά καταφεύγουν σε ένα τόσο πρόχειρο τέχνασμα, από το οποίο μόνο χαμένοι έχουν βγει:
α) Πρώτα, κατασκεύασαν βιβλιογραφία με κομμένα και ραμμένα παραθέματα και παραχαραγμένες μεταφράσεις πατερικών κειμένων, για να δείξουν ότι οι… ορθόδοξοι υποστηρίζουν πως η διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας -αν είναι ποτέ δυνατόν- είναι πλατωνική! Διαβάστε λοιπόν στο σχετικό μας άρθρο, την απάντηση σε όλες τις καταδολιεύσεις που επιχείρησαν:
Είναι η διδασκαλία τών Ορθοδόξων Πατέρων... Πλατωνική;
β) Μετά, πήραν συγκεκριμένα τον Γεώργιο Φλορόφσκυ και υπογράμισαν καμιά δεκαριά αποσπάσματά του για να μας δείξουν πάλι το ίδιο. Ότι ο Φλορόφσκυ, δήθεν, υποστηρίζει πως η διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας είναι πλατωνική! Άντε πάλι, ξαναπαντήσαμε και παρουσιάσαμε την απάτη τους στο άρθρο:
Λέει ο Φλορόφσκυ ότι η διδασκαλία τών Ορθοδόξων Πατέρων είναι... Πλατωνική;
γ) Μέτα έπιασαν τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς και συγκεκριμένα τον Ιππόλυτο Ρώμης, και άρχισαν πάλι τις απάτες τους, λέγοντας ότι δήθεν, τότε δεν υπήρχε Αγία Τριάδα όπως την ξέρουμε σήμερα! Φυσικά, ξαναπήραν την απάντησή τους και είδαν ότι αυτά που διδάσκει η «Σκοπιά» αποτελούν απλώς φαντασιοπληξίες:
Ο Ιππόλυτος Ρώμης (170-235 μ.Χ.) και το Τριαδικό Δόγμα.
δ) Και σα να μην έφτανε αυτό, πήγαν να κάνουν τα ίδια και για τον Θεόφιλο Αντιοχείας. Και πάλι πήραν τις απαντήσεις τους:
Ποιο είναι το Τρίτο Πρόσωπο τής Αγίας Τριάδος κατά τον Θεόφιλο Αντιοχείας;
ε) Αναρτήθηκε μάλιστα και ένα άρθρο στην ΟΟΔΕ, το οποίο αναλύει αυτή τη μέθοδο των ΜτΙ. Έχει τίτλο, Επίκληση δικών μας αυθεντιών εναντίον μας σε μια συζήτηση και δείχνει τι ακριβώς επιδιώκουν με το επιπόλαιο αυτό τέχνασμα.

2. Ο Παναγιώτης Χρήστου, ο Υιός του Θεού και η θεολογία των Απολογητών

Μέσα στις απέλπιδες προσπάθειες που ήδη περιγράψαμε, οι ΜτΙ ενέταξαν πρόσφατα και τον πατρολόγο Παναγιώτη Χρήστου.
Ανακάλυψαν στον ιστότοπο Μυριόβιβλος, διάφορα αποσπάσματα από το βιβλίο του, «Το Μυστήριο του Θεού», και επέλεξαν να προβάλουν στο αιρετικό blog τους (στο ένα από τα δύο που διατηρούν με κρυμμένη τη θρησκευτική τους ταυτότητα), ένα κείμενο που έχει τίτλο: «ο Υιός».
Το κείμενο, το άφησαν αυτούσιο, όμως, κατά την προσφιλή τους τακτική υπογράμμισαν με έντονα γράμματα κάποιες φράσεις της αρεσκείας τους. Είναι προφανές ότι η υπογράμμιση έγινε με σκοπό να μας δείξουν ότι ο Χρήστου συμφωνεί με τους αιρετικούς!

Απόσπασμα #1 από τον Παν. Χρήστου, το οποίο επιλέγουν οι ΜτΙ:
«Στην επιστολή ‘’Προς Έβραίους’’ ο Υιός αποκαλείται «απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρ της υποστάσεως» του Πατρός […] η λέξις χαρακτήρ έχει ληφθή από τις εικόνες των ηγεμόνων που ήσαν χαραγμένες επάνω στα νομίσματα […] Στην πραγματικότητα όμως, οσοδήποτε ακριβής και αν είναι μία εικών, και οσηδήποτε συγγένεια και αν δηλώνη, δεν μπορεί να σημαίνη ταύτισι του εικονιζομένου και της εικόνος και δεν αρμόζει απολύτως σ’ ένα ον που είναι ομοούσιο με το άλλο, διότι αδυνατεί ν’ αποδώση την ομοουσιότητα».
Βεβαίως, δεν μας λένε ούτε για ποιο λόγο υπογράμμισαν τα παραπάνω, ούτε και τι νομίζουν πως προκύπτει από αυτά. Επειδή όμως πρόκειται για ΜτΙ και το απόσπασμα μιλάει για «ομοουσιότητα», σκεφτόμαστε μήπως χρησιμοποιούν τα γραφόμενα του Χρήστου για να δείξουν ότι δεν προκύπτει από την Αγία Γραφή ομοουσιότητα Υιού και Πατρός! Αν και αφελές, το θεωρούμε πιθανό. Πάντως, γελιούνται όπως και να’ χει.
Είχαμε αναφέρει και αλλού ότι ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, για παράδειγμα, όταν μιλάει για το ομοούσιο, επικαλείται όχι ένα, αλλά πολλά και διάφορα εδάφια της Αγίας Γραφής: «ο εωρακώς εμέ εώρακε τόν πατέρα» (Ιω. 14,9), «εγώ και ο Πατήρ έν εσμεν» (Ιω. 10,30), «ώσπερ γάρ ο πατήρ εγείρει τούς νεκρούς και ζωοποιεί, ούτω και ο υιός ούς θέλει ζωοποιεί» (Ιω. 5,21), «πάντες τιμώσι τον υιόν, καθώς τιμώσι τον πατέρα. Ο μη τιμών τον υιόν ου τιμά τον πατέρα» (Ιω. 5,23) κ.λπ.[1] .
Κατά συνέπεια, ακόμα κι αν κάποιος έλεγε ότι ο Χρήστου δεν πιστεύει πως προκύπτει από την Αγία Γραφή ομοουσιότητα Υιού και Πατρός, γιατί να έχει σημασία η συγκεκριμένη γνώμη του, μέσα στην Εκκλησία των Προφητών, των Αποστόλων και των Πατέρων; Ποιος θα καταδεχόταν να συγκρίνει την άποψη του οποιουδήποτε θεολόγου συγγραφέα με την θέση του Χρυσοστόμου και των άλλων Πατέρων;
Όμως, ούτε καν αυτό δεν συμβαίνει. Η φράση του Χρήστου, ότι η εικόνα «αδυνατεί ν' αποδώση την ομοουσιότητα», προφανώς σημαίνει ότι ο Θεός Πατέρας δεν έχει την «εμφάνιση» που έχει ο ένσαρκος Υιός, γι’ αυτό άλλωστε στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν πρέπει να αγιογραφείται ο Πατέρας που δεν γνωρίζουμε «πώς είναι», αλλά μόνο ο Υιός, σύμφωνα με την εικόνα που έφερε κατά την ιστορική του εμφάνιση ανάμεσά μας.
Στην περίπτωση πάλι, που οι ΜτΙ χρησιμοποιούν το απόσπασμα για να μας πουν ότι ο Χρήστου έχει κάποια αμφιβολία στα περί ομοουσιότητας, ο ίδιος το αποκλείει γράφοντας:
«Έκτοτε φέρει το όνομα Ιησούς Χριστός, όνομα διπλό, για να δηλώνη την διπλή της φύσεως του θεανθρώπου·  Ιησούς για το ανθρώπινο στοιχείο, Χριστός για το θείο. Σ’ αυτήν την φάσι, την κατά συγκατάβασι ενανθρώπησι, παραμένει άτρεπτος κατά την θεότητα, πλήρης θεός, ώστε να μπορούν οι άνθρωποι να κοινωνήσουν δι’ αυτού με την Τριάδα ως σύνολο» (βλ. το τέλος του κειμένου, στο διαδίκτυο ΕΔΩ).
Είναι άραγε δυνατόν να συνεννοηθεί κανείς με τους ΜτΙ; Μήπως ήθελαν να μας πουν ότι ο Χρήστου ερμηνεύει την Γραφή σαν… Αντβεντιστής; Κάπως δύσκολο δεν είναι, όταν στην «Πατρολογία» του και στο κεφάλαιο περί Διονυσίου Αλεξανδρείας, μας λέει για τους χιλιαστές:
«Κατά τον τρομερόν διωγμόν του Δεκίου πολλοί Χριστιανοί ετρέφοντο με την ελπίδα ότι τουλάχιστον μετά την ανάστασιν θα διαβιώσουν επί της γης επί μίαν χιλιάδα ετών τρυφής και απολαύσεως, αλλ’ η Εκκλησία Αλεξανδρείας δεν ενέκρινε μίαν τόσον ΥΛΙΣΤΙΚΗΝ και ΙΟΥΔΑΪΖΟΥΣΑΝ ερμηνείαν των επαγγελιών της Γραφής»[2].
και προχωρούμε…
Απόσπασμα #2 από τον Παν. Χρήστου, το οποίο επιλέγουν οι ΜτΙ:
«Μερικοί όμως από τους Έλληνες απολογητάς ετόνισαν τόσο υπερβολικά το σημείο τούτο, ώστε να φθάσουν σε μία επικίνδυνη θεωρία, υιοθετώντας την άποψι ότι ο Λόγος του Θεού αϊδίως ήταν ενδιάθετος μέσα στον Πατέρα, όπως είναι στον άνθρωπο η λογική σκέψις, και όταν ο Θεός αποφάσισε να δημιουργήση όσα ηθέλησε, τότε εξεπήδησε ως Λόγος προφορικός, δηλαδή τότε εγεννήθηκε. Η θεωρία αυτή, που προβάλλεται από αρκετούς απολογητάς, αλλά ευρήκε την τελική της διατύπωσι στον Θεόφιλο Αντιοχείας, οδηγεί οπωσδήποτε στην υποτίμησι της προσωπικότητος του Υιού και αργότερα έπαιξε σοβαρό ρόλο στις αρειανικές έριδες […] Διά της θεωρίας αυτής ο Λόγος παρουσιάζεται ως απλό όργανο που προήλθε από την θέλησι του Πατρός. Αλλ’ αν είναι προϊόν θελήσεως και όχι της φύσεως, τότε ασφαλώς δεν μπορεί να ταυτισθή με την θεία φύσι […] Αναμφιβόλως η κοσμολογική δραστηριότης του Λόγου κατά την ανωτέρω έννοια των Απολογητών απειλούσε την τριαδική διδασκαλία περί Θεού· γι’ αυτό αργότερα εγκαταλείφθηκε όλη εκείνη η θεωρία».
Όταν απαντήσαμε στους ισχυρισμούς των ΜτΙ ότι ο Ιππόλυτος Ρώμης τάχα δεν διδάσκει ορθόδοξα την Αγία Τριάδα, με τρόπο μεθοδικό αναλύσαμε όλες τις δυσκολίες που γεννά η πρώιμη θεολογία των Απολογητών.
Αυτά ακριβώς τα ζητήματα αναφέρει παραπάνω και ο Παν. Χρήστου. Και βεβαίως, δεν λέει αυτά που θα ήθελαν οι αιρετικοί.
Προσέχουμε την εξής φράση του Παν. Χρήστου: «απειλούσε την τριαδική διδασκαλία περί Θεού».
Είναι προφανές πως όταν μια διδασκαλία είναι πράγματι αιρετική, τότε δεν μπορούμε να πούμε ότι απλώς «απειλεί» την ορθόδοξη διδασκαλία. Θα λέγαμε ευθέως ότι «ΚΑΤΑΡΓΕΙ» και «ΑΝΤΙΤΙΘΕΤΑΙ» στην ορθόδοξη διδασκαλία, όπως π.χ. η θεολογία του Αρείου που μιλούσε για Υιό=κτίσμα.
Αν μελετούσαν όλα τα συγγράμματα του Χρήστου, θα έβλεπαν ότι από το κείμενό του διαδικτύου δεν προκύπτει ως αιρετική η διδασκαλία των Απολογητών, αλλά μόνο ασαφής, σε σχέση πάντα με την μεταγενέστερη παγιωμένη ορολογία. Αυτή η «ασάφεια» μπορεί να οδηγήσει σε λάθος δρόμους μόνο όταν υπάρχουν λάθος κριτήρια και προϋποθέσεις. Γι’ αυτό, στην «Πατρολογία» του ο Χρήστου, γράφει για τους Απολογητές:
«Τα διακεκριμένα στάδια του Λόγου δύνανται να συμβιβασθούν με την ορθόδοξον διδασκαλίαν μόνον εφ’ όσον θεωρηθούν εκφράσεις προς κατανόησιν της μετοχής αυτού εις την δημιουργίαν και την σωτηρίαν»[3].
Αυτή ακριβώς είναι και η ερμηνεία με την οποία προσεγγίζονται οι Απολογητές, γι’ αυτό και η Θεολογία τους θεωρείται ορθόδοξη. Όσα αναλύσαμε στο άρθρο για τον Ιππόλυτο περί αϊδίου Τριάδας ή για την οικονομική Τριάδα, για το ζήτημα της «υποταγής» του Υιού στους Απολογητές και για το θέμα του ενδιάθετου και προφορικού Λόγου, είναι ακριβώς η αναλυτική εξήγηση των προϋποθέσεων με τις οποίες ερμηνεύονται οι Απολογητές. Αυτά υιοθετούν οι σημαντικότεροι δογματολόγοι όπως ο Θεοδώρου, ο Ματσούκας, ή ο Σκουτέρης.
Και όπως σημειώνει ο Ιωάννης Ρωμανίδης, μπορεί οι Απολογητές να μην κάνουν «ορθή ερμηνεία των όρων» σύμφωνα πάντα με το οριστικό περιεχόμενο που έλαβαν οι όροι αυτοί στον 4ο αιώνα, όμως η διδασκαλία τους, «ορθώς…ερμηνευομένη είναι Ορθόδοξος. Ερμηνευομένη όμως υπό των ετεροδόξων εμφανίζεται ωσάν αρχαίος ημιαρειανισμός ενώ δέν ήτο»[4].
Άρα λοιπόν, οι αναφορές των Απολογητών που μπορεί να μοιάζουν με «υποτίμηση της προσωπικότητος του Υιού», μπορούν κάλλιστα να είναι ορθόδοξες, όπως υποστηρίζει και ο ίδιος ο Χρήστου, αφού θεωρούνται εκφράσεις «προς κατανόησιν της μετοχής αυτού εις την δημιουργίαν και την σωτηρίαν», δηλαδή αφορούν την «Οικονομική Τριάδα» και όχι την «Αΐδιο».
Μα πως θα μπορούσε να είναι διαφορετικά; Μήπως έχουν κάποια εντύπωση ότι ο Χρήστου υποστηρίζει πως το ορθόδοξο δόγμα περί Αγίας Τριάδας είναι «φιλοσοφικό δάνειο» ή «εφεύρεση» του 4^ου αιώνα όπως λένε οι ΜτΙ και οι… φίλοι τους οι νεοπαγανιστές; Ασφαλώς και όχι:
«…δεν θα ελέγομεν ότι η περί Τριάδος ιδέα είναι δάνειον εκ του Νεοπλατωνισμού, διότι είναι αρχαιοτέρα αυτού, ούτε εκ του μέσου Πλατωνισμού, διότι προηγείται ακόμη και αυτού»[5].
Και να θυμίσουμε ότι ο «Μέσος Πλατωνισμός» είναι «η φιλοσοφία που προκύπτει από το έργο του Πλάτωνα την περίοδο ανάμεσα στα χρόνια του Αντίοχου από την Ασκάλωνα, που πέθανε περ. το 68 π.Χ., ως τον Πλωτίνο (που γεννήθηκε το 205 μ.Χ.)»[6].
Ούτε ασφαλώς δέχεται ο Χρήστου τα περί δήθεν «εξελληνισμού» της χριστιανικής διδασκαλίας μέσω της φιλοσοφίας όπως υποστηρίζουν οι ΜτΙ:
«Η ανωτέρω έκθεσις ετόνισεν όλα τα σημεία, τα οποία επιτρέπουν να κατανοήσωμεν τι προσέφερεν εις τον Χριστιανισμόν η ελληνική φιλοσοφία, αλλά και πού εσταμάτησεν. Η συνάντησις των δύο κόσμων εκίνησε μίαν διαδικασίαν η οποία έδωσε μορφήν εις την χριστιανικήν πίστιν, και η μορφή αυτή μαρτυρεί μέχρις ενός βαθμού ενσωμάτωσιν των κατηγοριών της ελληνικής φιλοσοφίας. Δεν δυνάμεθα όμως να ομιλήσωμεν περί εξελληνίσεως του χριστιανισμού, όπως έπραττον ο Ad. von Harnack και οι μαθηταί του, ενώ δυνάμεθα να ομιλήσωμεν περί εκχριστιανίσεως της ελληνικής σκέψεως διά χίλια περίπου έτη. Ούτε πάλιν μετέβαλε τον Χριστιανισμόν εις φιλοσόφημα η διαδικασία αυτή. Τα φιλοσοφήματα δεν κηρύσσουν τον Θεόν, αλλά τον ερευνούν, η χριστιανική θεολογία δεν ερευνά τον Θεόν, αλλά τον κηρύσσει και τον βιώνει, ακόμη και όταν δανείζεται μεθόδους από τα πρώτα»[7].
Και είχαμε δείξει με σαφήνεια ότι τέτοιες εξωτερικές επιρροές της φιλοσοφίας, δεν πρωτοεμφανίστηκαν με τους Πατέρες της Εκκλησίας, αλλά τις συναντάμε ήδη στην Καινή Διαθήκη και τον ευαγγελιστή Ιωάννη, τον Απόστολο Παύλο ή τον Απόστολο Πέτρο.

3. Ο σκοπός συγγραφής ενός βιβλίου και τα περί «ανάγκης» γέννησης του Υιού

Εκτός από όσα είπαμε και δείχνουν ότι για μια ακόμη φορά οι ΜτΙ πιάνονται αδιάβαστοι, θα πρέπει να δούμε και κάτι ακόμα αρκετά σημαντικό: ο Παν. Χρήστου δεν είναι δογματολόγος, ούτε το βιβλιαράκι του με τίτλο «Το Μυστήριο του Θεού» είναι Δογματική και ούτε γράφτηκε για τον σκοπό αυτό. Ίσως αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο στην επιστημονική βιβλιογραφία βρήκαμε ελάχιστες αναφορές σε αυτό, τη στιγμή που οι παραπομπές στην πεντάτομη «Πατρολογία» του Παν. Χρήστου είναι χιλιάδες.
«Το Μυστήριο του Θεού» είναι ένα θεολογικό δοκίμιο, σκοπός του οποίου είναι να αποτελέσει εύχρηστο και κατανοητό οδηγό για ένα ζήτημα με πολύ βάθος. Το γεγονός ότι το δοκίμιο αυτό δεν μπορεί να εκληφθεί ως «έκδοσις ακριβής της ορθοδόξου πίστεως», αλλά ως μια προσπάθεια του γνωστού πατρολόγου που απευθύνεται στον μέσο πιστό, φαίνεται και από την ορολογία που χρησιμοποιεί.
Διαβάζουμε:
«Η ορθόδοξη διδασκαλία περί υποστάσεων απαιτεί την κατ’ ανάγκη παρουσία του Λόγου μέσα στην θεία φύσι και αυτό βεβαίως συνεπάγεται την άποψι ότι ο Λόγος γεννάται αϊδίως και κατ’ ανάγκη, όχι κατά θέλησι. Βέβαια η ύπαρξις ανάγκης στον Θεό είναι κάτι δυσεξήγητο, αυτήν δε την δυσκολία ήθελε να παρακάμψη ο Ωριγένης, όταν εβεβαίωνε κι’ αυτός ότι ο Λόγος προήλθε αιωνίως μεν από τον Θεό, αλλά πάντως κατά την βούλησί του. Εδώ όμως δεν πρόκειται περί εξωτερικής αναγκαιότητος, για να μας προδιαθέτη δυσμενώς, αλλά για εσωτερική, φυσική· δεν πρόκειται καν περί ανάγκης, αλλά περί φοράς και κινήσεως της θείας φύσεως προς εαυτήν».
Κάποιος ο οποίος γνωρίζει την Δογματική των Πατέρων, θα βλέπει μάλλον παραξενεμένος τις αναφορές σε: «κατ’ ανάγκη παρουσία του Λόγου», και «ο Λόγος γεννάται κατ’ ανάγκη», και «η ύπαρξις ανάγκης στον Θεό».
Διότι εξετάζοντας κατά γράμμα το ζήτημα, θα δούμε ότι για τους Πατέρες, ο κίνδυνος από τη χρήση της λέξης «ανάγκη» είναι μεγάλος. Ο Μ. Αθανάσιος, στους λόγους του κατά Αρειανών, σε κάποιο σημείο λέει ότι οι αιρετικοί ισχυρίζονται:
«‘’ει μη βουλήσει γέγονεν, ουκούν ανάγκη και μή θέλων έσχεν ο Θεός Υιόν’’. Και τις ο την ανάγκην επιβαλών αυτώ, πονηρότατοι […];»[8].
Άρα, είναι επικίνδυνο να μιλάμε για «ανάγκη» όταν αναφερόμαστε στον Θεό, διότι το ερώτημα είναι αμείλικτο: άμα ο Θεός γεννά από ανάγκη, ποιος είναι αυτός που επέβαλε την ανάγκη στον Θεό;
Και ο Κύριλλος Αλεξανδρείας γράφει:
«Εν χρόνω μεν ου τίκτει Θεός, ο χρόνων ανωτέρω κειμένην έχων την φύσιν· ουδέ ανάγκαις υποκείσεταί τισιν, ο πάντα υπεραναβεβηκώς»[9].
Ο άγιος Κύριλλος μας λέει ότι ο Θεός, που βρίσκεται υπεράνω όλων, δεν είναι δυνατό να υπόκειται σε κάποιες ανάγκες.
Και αλλού αναφέρει:
« ‘’Ει μη βουλήσει’’, φησί, ‘’γέγονεν ο Υιός του Θεού, εξ ανάγκης άρα και μη θέλων έσχεν Υιόν ο Πατήρ’’. Και τις ο μείζων αυτού και την ανάγκην επιθείς αυτώ; Τα γαρ παρά γνώμην επισυμβαίνοντα, εξ ανάγκης γίνεται»[10].
Εδώ ο Κύριλλος μας μεταφέρει τον τρόπο με τον οποίο οι αιρετικοί προσπαθούσαν να εμπλέξουν τους ορθοδόξους σε ένα λογοπαίγνιο με τους όρους «ανάγκη», «βούληση» και «θέληση» του Θεού, ώστε να υπερασπιστούν την κακοδοξία τους περί κτιστού Υιού, πράγμα που πρέσβευαν τον 4^ο αιώνα οι Αρειανιστές και εσχάτως οι ΜτΙ. Γράφει όμως ο Μ. Αθανάσιος:
«Αρ΄ ουν επεί φύσει και μη εκ βουλήσεώς εστιν ο Υιος, ήδη και αθέλητός εστι τω Πατρί, και μη βουλομένου του Πατρός εστιν ο Υιος; Ουμενούν· αλλά και θελόμενός εστιν ο Υιος παρά του Πατρός, και, ως αυτός φησιν, Ο Πατήρ φιλεί τον Υιόν, και πάντα δείκνυσιν αυτώ. η Ως γαρ το είναι αγαθός ουκ εκ βουλήσεως μεν ήρξατο, ου μην αβουλήτως και αθελήτως εστίν αγαθός· ό γαρ εστι, τούτο και θελητόν εστιν αυτώ· ούτω και το είναι τον Υιόν, ει και μη εκ βουλήσεως ήρξατο, αλλ΄ ουκ αθέλητον, ουδέ παρά γνώμην εστίν αυτώ […] ούτω το θέλειν και το μη αβούλητον του Θεού τις ευσεβώς λογιζέσθω»[11].
Άρα λοιπόν, το γεγονός ότι ο Υιός δεν είναι προϊόν «θελήσεως» του Πατέρα, δεν έχει κάποια σχέση με το αν τον θέλει ο Πατέρας, δηλ. με το αν Του είναι «επιθυμητός» ο Υιός. Το «δεν είναι προϊόν θελήσεως» σημαίνει μόνο ότι ο Υιός δεν είναι αποτέλεσμα της «βούλησης» του Πατέρα (όρος που στον 4^ο αιώνα υπονοεί χρονική απόσταση στη γέννηση του Υιού). Ούτε φυσικά ο Υιός είναι αποτέλεσμα κάποιας «ανάγκης» αφού, όπως λέει ο Κύριλλος, «τις ο μείζων Αυτού και την ανάγκην επιθείς Αυτώ;». Σε κάθε περίπτωση, ο Πατέρας σαφώς αγαπά τον Υιό και ο Υιός είναι επιθυμητός στον Πατέρα και ποτέ ανεπιθύμητος. Όποιος θέλει να σκέφτεται με ευσέβεια τα πράγματα του Θεού, ας κατανοήσει με αυτό τον τρόπο τις έννοιες συστήνει ο Μ. Αθανάσιος («ούτω το θέλειν και το μη αβούλητον του Θεού τις ευσεβώς λογιζέσθω»).
Όπως αλλού ξεκαθαρίζει ο ίδιος, η γέννηση του Υιού δεν είναι ούτε «ανάγκη», ούτε «βούληση», αλλά είναι «ιδιότητα της φύσεως του Θεού» αφού ο Πατέρας δεν μπορεί να ονομασθεί «Πατήρ» εάν δεν υπάρχει ο Υιός αΐδια, άχρονα, αιώνια, όπως και ο Πατέρας:
«…ο δε Υιός ίδιον της ουσίας γέννημά εστι […] το δε γέννημα ού βουλήσει υπόκειται, αλλά της ουσίας εστίν ιδιότης […] πατήρ δε ουκ αν λεχθείη ουδ΄ αν είη, μη υπάρχοντος υιού»[12].
Ακριβώς τον λόγο για τον οποίο ο Χρήστου χρησιμοποιεί την «επικίνδυνη» έκφραση «ανάγκη», δεν τον γνωρίζουμε. Ίσως μιλάει για «αναγκαιότητα», για να μην υπάρξει απόκλιση της σκέψης του αναγνώστη προς την αιρετική δοξασία που αναφέρει ο Μ. Αθανάσιος και σκεφτεί κάποιος ότι θα μπορούσε ο Υιός και να μην υπάρξει («ηδύνατο και μη είναι»[13]).
Ο Παν. Χρήστου πάντως, κάνει μια προσπάθεια να αντισταθμίσει στο τέλος τα περί «αναγκαιότητας» με τις φράσεις: «πρόκειται για εσωτερική, φυσική αναγκαιότητα», και «δεν πρόκειται καν περί ανάγκης, αλλά περί φοράς και κινήσεως της θείας φύσεως».
Με  τα παραπάνω, θέλουμε απλά να δείξουμε ότι χρειάζεται πάντα προσοχή και όχι επιπολαιότητα σαν αυτή που μονίμως δείχνουν οι ΜτΙ. Ένα εκλαϊκευτικό θεολογικό δοκίμιο υπηρετεί διαφορετικούς σκοπούς και δεν μπορεί να αποτελεί ούτε «ιστορία δογμάτων», ούτε πλήρη «δογματική» αποσαφηνισμένη με κάθε λεπτομέρεια σε όλα τα σημεία. Ας το έχουν υπόψη τους οι αιρετικοί την επόμενη φορά που θα θεωρήσουν ένα κείμενο κατάλληλο προς παραχάραξη…

Σημειώσεις

---

[1] Αποστολόπουλος Αδαμάντιος, «Το Τριαδικό Δόγμα», εκδ. Νεκταρίου Δ. Παναγοπούλου, Αθήνα 1990, σελ. 17 και εξής.

[2] Χρήστου Παναγιώτης, «Ελληνική Πατρολογία», τόμ. Α΄, 3η έκδ., Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 1994 (c1976), σελ. 135.

[3] Χρήστου Παναγιώτης, «Ελληνική Πατρολογία», τόμ. Β΄, 3η έκδ., Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 2005 (c1978), σελ. 742.

[4] Ρωμανίδης Σ. Ιωάννης, «Δογματική και Συμβολική Θεολογία της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας», τόμ. Α΄, Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 1999 (c1973), σελ. 291.

[5] Χρήστου Παναγιώτης, «Ελληνική Πατρολογία», τόμ. Α΄, ό.π., σελ. 110.

[6] Howatson C. M., «Εγχειρίδιο Κλασικών Σπουδών» (τίτλος πρωτ. «The Oxford Companion to Classical Literature»), εκδ. Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1996 (c1989), σελ. 487).

[7] Χρήστου Παναγιώτης, «Ελληνική Πατρολογία», τόμ. Α΄, ό.π., σελ. 111.

[8] Μ. Αθανάσιος, «Κατά Αρειανών» Λόγος Γ΄, 62. PG 26,453.

[9] Κύριλλος Αλεξανδρείας, «Περί της αγίας και ομοουσίου Τριάδος», Λόγος Ε΄. PG 75,61.

[10] Κύριλλος Αλεξανδρείας, «Περί της αγίας και ομοουσίου Τριάδος», Λόγος Ζ΄. PG 75,88.

[11] Μ. Αθανάσιος, «Κατά Αρειανών» Λόγος Γ΄, 66. PG 26,461.

[12] Μ. Αθανάσιος, «Κατά Αρειανών» Λόγος Α΄, 29. PG 26,72.

[13] PG 26,464.

Κήρυγμα μίσους + Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλη

 Κήρυγμα μίσους

+ Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλη  

- Θέλετε -πρότεινε- να σας διαβάσω ένα επίσημο κήρυγμα μίσους της οργανώσεως των Ιεχωβιτών;

- Διαβάστε το, να ιδούμε. Διαβάστε το.

- Είναι από επίσημο κείμενο της οργανώσεως.

- Διαβάστε το.

Άνοιξε τότε μία Σκοπιά τού 1968 -συγκεκριμένα το τεύχος 3/1 Φεβρ. 1968- και άρχισε να διαβάζη στην σελ. 83.

Η περικοπή αυτή αναφέρεται στον Αρμαγεδδώνα, στην μεγάλη μάχη δηλαδή του Ιεχωβά σύμφωνα με την ιεχωβική διδασκαλία, όπου όλοι όσοι δεν ανήκουν στην Σκοπιά θα εξοντωθούν κατά τρόπο φρικτό προς μεγάλη χαρά των Ιεχωβιτών.

- Ο Ιεχωβά Θεός δεν θα εκτέλεση σωτηρίους πρά­ξεις για τους εχθρούς του. Θα εγερθή εναντίον των στον Αρμαγεδδώνα, για να σύντριψη την τετριχωμένην κορυφήν εκείνων που είναι ένοχοι ενώπιόν του και οι οποίοι εξακολου­θητικά προσθέτουν στην ενοχή των. Καλά τα λέει έως εδώ.

Ο Δ προαισθάνθηκε ότι το κείμενο αυτό θα ήταν μεγά­λος καταπέλτης εναντίον του και άρχισε τις παρεμβάσεις:

- Μα, πως διαβάζετε έτσι γρήγορα-γρήγορα, μπλά-μπλά-μπλά, χωρίς να αναφέρετε και το χωρίο της Γ ραφής;

- Δεν τελείωσα ακόμη. Μη με διακόπτετε. Ακούσθηκαν και άλλες φωνές.

- Αφήστε τον να τελειώση.

- Στην καταστροφή της θρησκευτικής Βαβυλώνος της Μεγάλης και στον πόλεμον της ημέρας εκείνης της μεγάλης του Θεού του Παντοκράτορος στον Αρμαγεδδώνα αυτοί οι εχθροί θα προσπαθήσουν να διαφύγουν σε θέσεις υψηλές και χαμηλές, κρυπτόμενοι σε τόπους φαινομενικά εξασφαλισμένους από οποιονδήποτε. Αν, καθώς θα ελέγαμε, θα εισήρχοντο στην ορεινή περιοχήν της Βασάν και επάνω στις υψηλές της κορυφές, από εκεί ο Ιεχωβά Θεός αναποφεύκτως θα τους κατεβάση και θα τους φέρη για τιμωρία. Αν, ευρι­σκόμενοι σε υποβρύχια κινούμενα με ατομική ενέργεια, θα προσπαθούσαν να κρυφθούν στα βάθη της θαλάσσης, ο Ιεχωβά Θεός, από τον οποίον δεν μπορούν ν' αποφύγουν, θα τους ανεβάση από εκεί. Για ποιόν σκοπό; Για ν' αντιμετωπί­σουν σφαγή, ώστε το αίμα της ζωής των να μπόρεση να εκχυθή. Σφαγή! Από τον Θεόν προφανώς.

- Αυτό θα το ιδούμε, είπε ο Δ.

- Συνεχίζουμε. Τώρα φθάνουμε στο σατανικό τμήμα της περικοπής. Στο κήρυγμα του μίσους. Αυτό θα καταστήση ικανούς τους αληθινούς ακολούθους του Υιού του Δαβίδ, τους Μάρτυρες του Ιεχωβά δηλαδή, να πλύνουν τους πόδας των στο αίμα των εχθρών των. Σε τέτοιους βδελυκτούς ε­χθρούς, σ' εμάς δηλαδή, καμμιά κόσμια ταφή δεν θα δοθή, αλλά αν έχωμε οποιουσδήποτε βιβλικά καταφρονημένους σκύλους στην υπηρεσία μας, ο Θεός θα τους αφήση να γλείψουν το αίμα των έχθρων εναντίον των οποίων ηγέρθη ο Θεός.

- Πω, πω! τι μίσος που κηρύττει η Οργάνωσις, ακού­σθηκε να λέγη κατάπληκτος ο Β.

- Σάς ερωτώ, συνεχίζει ο Α. Που αναφέρει η Γραφή ότι οι Χριστιανοί θα πλύνουν τα πόδια τους στο αίμα των έχθρων τους;

- Το λέει. Το λέει στην Αποκάλυψι.

Άρχισαν να ξεφυλλίζουν την Γραφή, ενώ ο Α πρόσθε­σε:

- Και που λέει η Γραφή ότι οι Χριστιανοί θα έχουν σκύλους καταφρονημένους στην οργάνωσί τους για να γλεί­φουν το αίμα των εχθρών τους;

Η Αποκάλυψις δεν τους διευκόλυνε, και γι' αυτό κατέ­φυγαν σε προφητικά κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης.

Ο άλλος Ιεχωβίτης, που μέχρι τώρα ήταν βουβό πρό­σωπο, πήρε τον λόγο και άρχισε να διαβάζη με ιδιαίτερο στόμφο μία περικοπή από τον προφήτη Σοφονία, από το πρώτο κεφάλαιο:

- Εγγύς είναι η ημέρα του Κυρίου η μεγάλη, εγγύς και σπεύδει σφόδρα... Ημέρα οργής η ημέρα εκείνη... Και θέλω καταθλίψει τους ανθρώπους... Και το αίμα αυτών θα διαχυθή ως κόνις.

- Μάλιστα! Το αίμα αυτών θα διαχυθή ως κόνις. Αλλά δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Θέλω να μου βρήτε να γράφη για πλύσιμο ποδιών στο αίμα και για σκύλους που γλύφουν το αίμα των έχθρων.

Την στιγμή αυτή ο Α εστράφη προς τον Φώτη (ο Φώτης, είπαμε, είναι αυτός, που είχε περιπλοκή στα δίχτυα των Ιεχω­βιτών) και σε τόνο ζωηρό και εντυπωσιακό του λέγει:

- Βλέπεις, κύριε Φώτη, τι διδάσκει αυτή η οργάνωσις! Καταλαβαίνεις τι φοβερά πράγματα θα λάβουν χώρα σύμφω­να με τις διδασκαλίες της! Εσύ επί παραδείγματι στον Αρμα­γεδδώνα, αφού ο πατέρας σου δεν είναι Μάρτυς του Ιεχωβά, θα πλύνης τα πόδια σου στο αίμα του! Το καταλαβαίνεις αυτό; Ο Ιεχωβά θα κασταστρέψη, θα κατασφάξη τον πατέρα σου, και συ θα ανασκουμπωθής, θα γύμνωσης τα πόδια σου, για να τα πλύνης μέσα στο αίμα του!

Και ο Β με ζωηρό επίσης τόνο συμπλήρωσε:

- Και οι άλλοι συνάδελφοί σου Μάρτυρες του Ιεχωβά θα παρακινούν τους σκύλους των, ώστε να γλύφουν με ηδονή το αίμα του πατέρα σου!

Όπως αντιλαμβάνεται ο καθένας, αυτά τα τελευταία ερέθισαν υπερβολικά τον Δ, ο οποίος ποτέ δεν περίμενε να έχουν οι συνομιληταί του στις τσάντες τους ιεχωβιτικά έντυπα με τέτοια ενοχλητικά κείμενα. Άλλωστε σε όσες συναντήσεις είχε με Ορθοδόξους δεν του έτυχε κάτι παρόμοιο. Δεν του συνέβη να παίρνουν όπλα από τα ίδια τα βιβλία της οργανώ­σεως και να τον χτυπούν.

Η ατμόσφαιρα της συζητήσεως ήταν αρκετά τεταμένη. Άλλαξε όμως εξ αιτίας του σπιτονοικοκύρη. Παρεκάλεσε να του επιτρέψουν να αποχωρήση. Πλησίαζαν οι ημέρες, που θα έπαιρνε την άδειά του και έπρεπε να κανονίση τα του ταξιδιού του. Οι άλλοι βέβαια μπορούσαν να καθήσουν και να συνεχί­σουν την συζήτησι, αφού παρέμεναν στο σπίτι η σύζυγός του, η μητέρα του και τα παιδιά του.

Ο Α όμως δεν ήθελε να αναχωρήση αυτή τη στιγμή.

- Καθήστε ένα λεπτό, του λέει, να ακούσετε και μία άλλη αξιόλογη περικοπή από το χιλιαστικό περιοδικό.

- Λυπούμαι. Δεν με παίρνει η ώρα. Πρέπει να φύγω. Μου την δείχνετε κάποια άλλη φορά.

Εν συνεχεία τους χαιρέτησε και απεχώρησε. Έτσι δημιουργήθηκε ύφεσι στην όλη ατμόσφαιρα, οπότε ο Δ παίρ­νει τον λόγο και με εξαιρετικά ευγενικό ύφος και ήπιο τόνο προσπάθησε να δημιουργήση ευμενείς εντυπώσεις για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Άλλωστε η συζήτησις φαινόταν πως βάδιζε προς το τέλος, και όλοι οι αιρετικοί εκπαιδεύονται ειδικά να δημιουργούν στο τέλος ευνοϊκές για τις θέσεις τους εντυπώσεις. Όσοι έχουν συζητήσει με αιρετικούς, έχουν πείραν του πράγματος. Μάλιστα έχουμε περιπτώσεις κατά τις οποίες και πριν έρθη η ώρα του τέλους, εφ' όσον τα πράγματα είναι υπέρ αυτών, βρίσκουν κάποια δικαιολογία και διακόπτουν την συζήτησι, ώστε να αποχωρήσουν με το αίσθημα του νικητού. Όλο λοιπόν το περίτεχνο ύφος του Δ αποσκοπούσε να παρουσιάση στην τελευταία αυτή φάσι νικήτρια την χιλιαστική οργάνωσι και να ανακτηθή το έδαφος, που χάθηκε με το φοβερό εκείνο κείμενο της Σκοπιάς.

- Ήθελα πολύ να σάς παρακαλέσω, άρχισε να λέγη, επειδή δεν έχουμε και ώρα, αλλά και όσες ώρες και να διαθέταμε, αυτά δεν τελειώνουν, να δώσετε προσοχή σ' αυτό που θα πω. Προσέξτε, παρακαλώ σ' ένα απλό πράγμα. Σάς ερωτώ:

- Υπάρχει Θεός αληθινός με αυτιά, με μάτια, με σοφία, με δύναμι που τα βλέπει και τα εποπτεύει όλα;

- Βεβαίως υπάρχει.

- Από το ένα μέρος έχουμε τον Θεό. Από το άλλο μέρος έχουμε ένα σύνολο ανθρώπων που θα πρέπει να είναι ο λαός του Θεού. Αυτή τη στιγμή ομιλώ άχρωμα. Δεν τους κατονομάζω. Δεν λέγω ότι είναι οι Ορθόδοξοι ή οι Μάρτυρες του Ιεχωβά λαός του Θεού. Πάντως σ' αυτούς που είναι ο πραγματικός λαός του Θεού, πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχη και να επαναπαύεται το Πνεύμα του Θεού.

+ Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλη 

Από το βιβλίο ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΡΕΣΗ

Γιατί τα κείμενα των Πατέρων βοηθούν τον αγώνα μας Στάρετς Μακάριος της Όπτινα

Επιστολή 7η

Μου γράφεις πως ενώ διαβάζεις πνευματικά βιβλία σε πιάνει απελπισία. Βιάζεις τον εαυτό σου να νηστεύει, να αγρυπνεί, να προσεύχεται και δεν ξέρεις γιατί τα κάνεις όλ’ αυτά. Γνωρίζεις πως πρέπει να τα κάνεις για την αγάπη του Θεού, την αγάπη αυτή όμως δεν τη νιώθεις μέσα σου. Ένας λογισμός φεύγει κι άλλος έρχεται στη θέση του, τα πάθη παρελαύνουν το ένα μετά το άλλο από την καρδιά σου και ζητάς τη συμβουλή μου.

Πηγή: wikimediacommons

Απαντώ: Η ανάγνωση των πατερικών βιβλίων είναι ωφέλιμη κι απαραίτητη για να γνωρίσεις το θέλημα του Θεού. Οι πατέρες τήρησαν το λόγο του Θεού που μας παραδόθηκε με τις Γραφές. Βίωσαν την αλήθεια και μας έδωσαν το καλλίτερο παράδειγμα με τη ζωή τους και τη διδασκαλία τους.

Αν μελετάς μόνο την Αγία Γραφή και δε διαβάζεις τους πατέρες δε θα μάθεις τον τρόπο ζωής τους, πως διεξάγουν τον πνευματικό πόλεμο. Θα πιστέψεις πως μπορείς μόνος σου να τα βγάλεις πέρα και δε θα ταπεινωθείς.

Όταν διαβάζεις τα κείμενα των αγίων πατέρων πρέπει να προσπαθείς να εφαρμόζεις αυτά που σε διδάσκουν. Αν δε φτάσεις τα μέτρα τους θα πρέπει να ομολογήσεις την αδυναμία σου και να ταπεινώνεσαι για ν’ αξιωθείς να λάβεις το έλεος του Θεού που προσφέρεται πλούσια στους ταπεινούς.

Στο Γεροντικό διαβάζουμε τα παρακάτω: «Ένας αδελφός ρώτησε το γέροντα:

—Τί να κάνω που διαβάζω τα κείμενα των αγίων πατέρων και δεν κάνω αυτά που λένε;

—Αν διαβάζεις τα λόγια των αγίων πατέρων και δεν τα εφαρμόζεις, απάντησε ο γέροντας, να ταπεινωθείς και θα σ’ ελεήσει ο Θεός. Αν όμως δεν τα διαβάζεις δε θα ταπεινωθείς, ούτε και θα σ’ ελεήσει ο Θεός».

Έτσι είναι. Η ανάγνωση διδακτικών κειμένων με πρακτικές συμβουλές ωφελεί πολύ.

Λες ότι ασκείσαι στις σωματικές αρετές και δεν ξέρεις γιατί το κάνεις. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Ασκείσαι σ’ αυτές από την αγάπη σου για το Θεό. Μπορεί οι πράξεις σου να ’ναι ατελείς, μέσα σου όμως έχεις έστω κι ενα μικρό σπόρο αγάπης για το Θεό, που τον έβαλε εκεί η πίστη σου.

Αν διαβάζουμε το λόγο του Θεού και τους βίους των αγίων, που νίκησαν τα πάθη τους κι απόκτησαν την αγάπη του Θεού, ας βιάσουμε τον εαυτό μας να κάνουμε πρώτα καλές πράξεις και να δείξουμε στον πλησίον μας την αγάπη με τα έργα μας.

Όταν το κάνουμε αυτό σωστά, τότε θα περάσουμε στη θεωρία, θα βρει η ψυχή μας παρηγοριά και θ’ αποκτήσει την αληθινή αγάπη του Θεού.

Πηγή: Στάρετς Μακάριος της Όπτινα, μετάφραση-επιμέλεια Πέτρου Μπότση, Αθήνα 1999

Το περιβάλλον κατά τη διδασκαλία των Πατέρων Κωνσταντίνος Τρ. Τσουράπας

Οι Άγιοι Πατέρες, με τον οικείο τους μοναδικό τρόπο, ανέπτυξαν τη διδασκαλία για το περιβάλλον, ερμηνεύοντας τη διδασκαλία της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης και έχοντας στο κέντρο της κτίσης τον Ιησού Χριστό.

Η εσχατολογική προοπτική της κτίσης τονίζεται συνεχώς και, παράλληλα, ανακαλεί στη μνήμη πως σε αυτή τη διαδρομή προς τα έσχατα, η κτίση οδεύει από κοινού με τον άνθρωπο. Η Πατερική θεώρηση πως η δημιουργία του κόσμου έγινε «εκ του μηδενός» και με μία ορισμένη αρχή, σε συνδυασμό με το ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε από την αγάπη του Θεού, αν και ήλθε σε έντονη αντιπαράθεση με τη φιλοσοφική άποψη της εποχής εκείνης, έδωσε απάντηση στο ερώτημα περί κτισιολογίας του κόσμου.^[1] Στην παρούσα ενότητα θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε λόγους των Αγίων Πατέρων, προκειμένου να κατανοήσουμε όσο το δυνατόν εκ βαθέων τις απόψεις τους.

Η δημιουργία της κτίσης εκ του Θεού, είναι ένα ζήτημα που συναντάται αρχικά μέσα στο έργο των Απολογητών, όπου ο Θεός εμφανίζεται ως ο καλλιτέχνης και η κτίση το καλλιτέχνημά Του. Ο Αθηναγόρας (PG 6, 920A) αναγνωρίζει τον Θεό ως τον τεχνίτη της κτίσης.^[2] Κατά την θεωρητική προσέγγισή του, η κτίση εμφανίζεται ως το καλλιτέχνημα, μέσω της μελέτης του οποίου, ο άνθρωπος δύναται να γνωρίσει τον Θεό Δημιουργό.

Αποδεχόμενοι πως ο κόσμος (η κτίση) είναι έργο του Θεού ο οποίος τα «πάντα εν σοφία εποίησε», είναι σαφές ότι όταν ο άνθρωπος, ο οποίος αποτελεί μέρος της κτίσης, επεμβαίνει και καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον, επεμβαίνει και καταστρέφει και το έργο του Θεού. Υπό τη θεώρηση αυτή, ο ρόλος του ανθρώπου αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η θέση του ανθρώπου μέσα στη σχέση Θεού-Ανθρώπου-Κτίσης, απασχόλησε έντονα τους Άγιους Πατέρες. Ο σύγχρονος ωστόσο άνθρωπος στις αναζητήσεις του ανιχνεύει μόνον τη σχέση Ανθρώπου-Κτίσης και όχι Θεού-Ανθρώπου-Κτίσης υποπίπτοντας σε ολίσθημα με πολλαπλές συνέπειες, τόσο για τον ίδιο και τις επόμενες γενιές όσο και για την Κτίση την ίδια.

Ερμηνεύοντας την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, ο Μ. Αθανάσιος, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος αλλά και γενικότερα οι περισσότεροι Πατέρες, μας διδάσκουν τον ρόλο του Θεού στη Δημιουργία. Τόσο το έργο του Μέγα Βασιλείου Εις την εξαήμερον, το οποίο περιγράφει με μοναδικό τρόπο τη Δημιουργία, όσο και το Απολογητικόν περί της Εξαημέρου και το Περί κατασκευής του ανθρώπου του Γρηγορίου Νύσσης, μέσω του οποίου τονίζεται πως η φύση είναι τρεπτή ενώ ο Θεός είναι άτρεπτος, είναι πραγματείες που φανερώνουν στον άνθρωπο ότι η δημιουργία ήταν αποτέλεσμα των ενεργειών του Θεού Λόγου.

Ερμηνεύοντας το έργο του Μ. Βασιλείου ο Ν. Κόϊος καταθέτει την άποψη πως: «μέσα στην Εξαήμερο βλέπουμε σε ορισμένα σημεία να υποβόσκει ένας θεολογικός φυσιοκεντρισμός ο οποίος συμφωνεί με τις αρχές της σύγχρονης οικολογίας. Λέει ο Μ. Βασίλειος: «Σπόροι που για εσένα άνθρωπε είναι δηλητήριο, αποτελούν θρεπτική τροφή για τα πουλιά και ουσίες που σε βλάπτουν είναι θεραπευτικές και ευεργετικές για τα ψάρια». Η άποψη αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την πρακτική του ανθρώπου των σύγχρονων κοινωνιών να εξουδετερώνει οτιδήποτε τον ενοχλεί ή το θεωρεί βλαπτικό μέσα στην φύση, χωρίς να σκεφτεί στο ελάχιστο για τις συνέπειες της πράξης αυτής στους υπόλοιπους ζωντανούς οργανισμούς».^{[3] [4]}

Τονίζοντας τη διαφορά ανθρώπου και λοιπής κτίσης ο Μέγας Βασίλειος μας διδάσκει ότι ο άνθρωπος είναι ο μόνος εκ των ζώων που ο Θεός έπλασε όρθιο, ενδεικτικό ότι αποβλέπει μόνο προς τα ουράνια αγαθά. Σε αντίθεση, τα είδη του ζωικού βασιλείου έχουν τέτοιο σχήμα με φορά προς τα κάτω και αποβλέπουν μόνον στον γήινο υλικό κόσμο.^[5] Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής «βλέπει ολόκληρη τη δημιουργία, από τους αγγέλους ως την άψυχη ύλη, ως ενιαίο και αδιάστατο ερωτικό γεγονός»,^[6] ενώ ο Γρηγόριος ο Θεολόγος μας διδάσκει πως «Ο πλάσας απ’ αρχής τον άνθρωπο ελεύθερο αφήκε και αυτεξούσιον, νόμω τω της εντολής μόνον κρατούμενον». Η ανάλυση αυτή, σύμφωνα με τον αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο Γιαννουλάτο σημαίνει πως οι έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας αναλύουν επίμονα την αλήθεια, ότι ο ελεύθερος Θεός έπλασε τον άνθρωπο ελεύθερο, γεγονός που τον καθιστά απόλυτα υπεύθυνο για τις πράξεις του.^[7] Ερμηνεύοντας τα Πατερικά κείμενα ο Φιλ. Σέρραρντ, εξηγεί ότι ο Αδάμ, ο πρωταρχικός άνθρωπος, ο άνθρωπος στη φυσική κατάστασή του, διαθέτει πλήρη όραση του θεϊκού κόσμου. Είναι με άλλους λόγους μία θεωμένη ύπαρξη, θεωρώντας αδιάκοπα την εικόνα του Θείου στο εσωτερικό του όπως και σε κάθε άλλο κτίσμα.

^[1]   Μαράς, 2008, σ. 154.

^[2]   Μαράς, 2008, σ. 155.

^[3]   Μαράς, 2008, σ. 155.

^[4]   Κόιος, 2010, σ. 9.

^[5]   Μπαλατσούκας, 1996, σ. 177.

Έχει αποδείξεις (τεκμήρια) ο Χριστιανισμός; APOLOGITIKI

                                                                        Αθανασίου Δημήτριος
Είναι ενδεικτικό ότι στο χώρο της Θεολογίας διίστανται οι απόψεις σε διάφορα μη δογματικά θέματα. Στην προκειμένη περίπτωση αρκετοί είναι οι θεολόγοι που ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις στο Χριστιανισμό, αλλά ενδείξεις. Κατά τη δική μου εκτίμηση οι Θεολόγοι αυτοί σφάλουν, διότι το πρώτο άνοιγμα του Χριστιανισμού έγινε με απτές αποδείξεις.
Σύμφωνα με την αναφορά των Ευαγγελίων και των πράξεων των Αποστόλων, ο Κύριος μετά το θάνατό του απέδειξε την Ανάστασή του. Επίσης είναι χαρακτηριστικό ότι πουθενά στα Ευαγγέλια δε γίνεται αναφορά για θαύματα του Κυρίου, αλλά για σημεία και τέρατα (Ιωάνν. 4,48). Συνεπώς, μέσω αποδείξεων (δηλ. θαυμάτων) πίστεψαν οι άνθρωποι στον Χριστό, ακόμα και κατά την αποστολική περίοδο το κήρυγμα από μόνο του δεν επαρκούσε αλλά χρειαζότανε παράλληλα και το θαύμα .
Έτσι, λοιπόν, από την πρώτη κιόλας εμφάνιση του Χριστιανισμού στον κόσμο, έχουμε αποδείξεις της υπάρξεώς του. Οι αποδείξεις αυτές παραμένουν ακέραιες και ανόθευτες μέσα στο χρόνο της ιστορίας, έχοντας υπόψιν τα λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα, του Αγίου Γεράσιμου κ.α.
Επίσης τα ίδια τα κείμενα (οι πηγές) του Χριστιανισμού είναι μια απόδειξη. Η Αγία Γραφή και ιδαιτέρως η Καινή Διαθήκη είναι το αρχαιότερο βιβλίο στον πλανήτη. Επίσης κατέχει και την πρώτη θέση στην ποσότητα αντιγραφών (μόνο από την Καινή Διαθήκη έχουν σωθεί 5.700 χειρόγραφα) κατά παρόμοιο τρόπο κατέχει και την πρώτη θέση και στην ποιότητα των χειρογράφων, αφού όπως λέει ο κ. Σωτήριος Δεσπότης ότι: Καμιά βασική χριστιανική διδασκαλία δε βασίζεται πάνω σε λανθασμένη ανάγνωση και καμιά αναθεώρηση κάποιας λέξης δεν οδήγησε σε διόρθωση της διδασκαλίας αυτής, εκτός από το γνωστό »κόμμα Ιωάννου^[1]».
Επομένως, είναι χρέως μας να μπαίνουμε στη διαδικασία της Απολογητικής και να υπερασπιζόμαστε την Πίστη μας, διότι όπως ανέφερα παραπάνω ο Χριστιανισμός έχει αποδείξεις και εφόσον έχει αποδείξεις, μπορούμε να αναμετρηθούμε με τις ψεύτικες ιδεολογίες, θρησκείες κ.α.
Υποσημειώσεις

---

1. Σωτηρίου Δεσπότη, «ο Κώδικας των Ευαγγελίων», Εκδόσεις Άθως-Αθήνα 2007, σελ. 46-51

Απόλυτος προορισμός και Αγία Γραφή APOLOGITIKI

Posted on Μαρτίου 5, 2012 by athanasiou

Αθανασίου Δημήτριος
Σύμφωνα με την προτεσταντική σωτηριλογία ο άνθρωπος είναι απόλυτα προορισμένος από Το Θεό για την τελική του κρίση. Κατά τη διδασκαλία τους, ο άνθρωπος δύναται να σωθεί δια μέσου της χάριτος του Θεού (sola gratia), και δια μέσου της πίστεως (sola fide). Τα χωρία τα οποία επικαλούνται, στην προσπάθειά τους να κατοχυρώσουν και αγιογραφικά ακόμα τη διδασκαλία περί του »απολύτου προορισμού», είναι τα εξής: (Ρωμ. 9. Πράξ. 13 κ.ά.)
Μελετώντας όμως κάποιος με προσοχή την Αγία Γραφή, θα παρατηρήσει ότι ο Θεός, όχι μόνο δεν προορίζει τη σωτηρία του κάθε ανθρώπου, τουναντίον, Θέλει όλοι οι άνθρωποι να σωθούν και να έρθουν σε επίγνωση της αλήθειας» (Α’ Τιμόθ. 2,4). Η ενσάρκωση Του Κυρίου μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι, αναδεικνύει αυτή τη νοστολγία Του Θεού για τη σωτηρία ολόκληρης της ανθρωπότητας, άλλωστε είναι χαακτηριστική η φράση του ευαγγελιστού Ιωάννου: «οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ᾿ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» (Ιωάν. 3,16) Η αγάπη Του Θεού είναι καθολική προς όλους τους ανθρώπους, αφού η Γραφή λέει σαφέστατα ότι ο Θεός αγάπησε πολύ τον κόσμο και όχι μια ελίτ σεσωσμένων.
Ο προορισμός του ανθρώπου, είναι θέμα επιλογής του ιδίου και δεν εξαρτάται καθόλου από τη βούληση Του Θεού. Ο Κύριος κρούει την πόρτα και αναμένει την ανταπόκριση από τον ίδιο τον άνθρωπο (Αποκ. 3,20). Προκειμένου ο Θεός να σώσει το πλάσμα του από την αμαρτία, μπορεί ν’ αφήσει ανεκπλήρωτες τις προφητείες που οδηγούν στη συμφορά. Παρόμοιες υποσχέσεις, ακόμα και ενέργειες, έχουμε στα διάφορα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης (βλ. Ιεζεκιήλ 18, 28-30. Ιωνάς 3,10 κ.α.)
Στο πρόσωπο του ανθρώπου ανακλάται η εικόνα Του Θεού. Σύμφωνα με τη διήγηση της Βίβλου ο άνθρωπος πλάστηκε σύμφωνα με την εικόνα Του Θεού (Γεν. 1 ,26). Έτσι, λοιπόν, όταν αποδεχόμαστε τη θεωρία πέρι του απολύτου προορισμού του ανθρώπου, είναι σαν να καταλύουμε την ελευθερία του ιδίου Του Θεού που σώζεται ως χαρακτήρας του πρωτοτύπου του στον ίδιο τον άνθρωπο.

Χρειάζεται η Απολογητική

Αθανασίου Δημήτριος
Παρότι η Απόλογητική υπάρχει ως μάθημα στις Θεολογικές σχολές και παρότι ο Χριστιανισμός διαρκώς εξοβελίζεται από διάφορους κύκλους κι όμως το θέμα της Απολογητικής παραμένει αμφιλεγόμενο σήμερα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που ισχυρίζονται πως δεν χρειάζεται η Απολογητική, διότι κατ’ αυτούς ο Χριστιανισμός δεν έχει απόδειξεις και επιχειρήματα και έτσι είναι ανούσιο να προσπαθούμε ν’ αποδείξουμε υπέρ του.
Σε κάθε στιγμή της ζωής του ο Χριστιανός και πολύ περισσότερο ο Θεολόγος οφείλει να είναι θωρακισμένος με τον λόγο της υπεράσπισης. Όταν προσβάλλεται-χλευάζεται ο Χριστιανισμός, οφείλουμε να τον υπερασπιστούμε δίχως δισταγμούς. Φυσικά, όλοι λίγο πολύ έχουμε κάποιες εμπειρίες πάνω σε αυτό το θέμα.  Εκείνο που πρέπει να έχουμε υπόψιν μας είναι, ότι όταν ανοίγουνε μια συζήτηση σε ένα τραπέζι (παρείστικα) δεν πρέπει να επεκταθούμε ιδιαίτερα στο χώρο των πηγών. Ο λόγος μας θα πρέπει να είναι σύντομος και συγκεκριμένος και μόνο αφού όντως γνωρίζουμε και είμαστε ενημερωμένοι, τότε μόνο θα πρέπει να διαλεχθούμε με τον άλλον.
Οι κατηγορίες που προβάλλονται κατά του Χριστιανισμού, είναι παρμένες από τους γνωστούς και διάσημους πολέμιους της αρχέγονης Χριστιανοσύνης, ονόματα όπως τον Κέλσο, Πορφύριο κ.α. Η μέθοδος που ακολουθούν οι σύγχρονοι συκοφάντες της Πίστεως, στην καλύτερη περίπτωση είναι ανιστόριτη και αντιεπιστημονική, όπως λ.χ. χαρακτηρισμοί τύπου »Ό Μέγας Κωνσταντίνος υπήρξε εγκληματίας, απατεώνας κ.λ.π.»  ή »Οι συγγραφείς της Βίβλου κλέψανε στοιχεία από τους προγενέστερους παγανιστικούς λαούς κ.λ.π.». Σύνηθες φαινόμενο είναι να αναφέρουν χλευαστικά θέματα με τα οποία ούτε καν έχουν ασχοληθεί, όπως λ.χ. »Πίστευε και μη ερεύνα κ.λ.π.»
Γνωρίζοντας όλες αυτές τις νόθες τακτικές που χρησιμοποιούν οι πολέμιοι του Χριστιανισμού, είναι χρέος μας να απαντάμε σε όλους αυτούς, δίχως να καταφεύγουμε σε διπλωματίες και αγαπολογίες που δεν οδηγούν πουθενά. Νομίζω ότι πρέπει να μιμηθούμε τους Απολογητές της πρώτης Εκκλησίας, που δε δίσταζαν να έρχονται αντιμέτωποι και με την ίδια την εξουσία!